Wie is verantwoordelijk?

15-03-2016

Hoe zit het in jouw organisatie? Zijn professionals verantwoordelijk, draait het op vrijwilligers of doen jullie het samen? Dit zijn de voor- en nadelen.

 

Vrijwillige verantwoordelijkheid
De Leeszaal Rotterdam West is zo’n organisatie die volledig draait op vrijwilligers en wat kunnen we leren van deze club! Na het sluiten van wijkbibliotheken besloten ze een nieuwe publieke ontmoetingsplaats te starten. Allemaal vanuit het principe van ‘halen en brengen’ in de vorm van tijd, kennis, spullen etc. Hiermee laten ze zien dat het mogelijk is om een soortgelijke voorziening in stand te houden met de inzet van vrijwilligers, waardoor het écht gedragen wordt door de gemeenschap en in een duidelijke behoefte voorziet. Dat alles met relatief weinig middelen. Wat willen we nog meer? (Zeker de moeite waard trouwens om eens een kijkje te nemen!)

 

Voor gemeenten klinkt dit natuurlijk aantrekkelijk, maar let wel; het is niet te vergelijken met een bibliotheek die altijd garant staat voor een bepaalde kwaliteit, continuïteit en gestuurd kan worden vanuit gemeentelijk beleid. Zo moet een openbare voorziening bijvoorbeeld toegankelijk zijn voor iedereen en is het een valkuil voor 100%-vrijwilligersorganisaties dat ze niet geheel neutraal zijn en soms onbedoeld andere mensen of groepen buitensluiten.

 

Waar je als organisatie zelf vooral goed op moeten letten: laat het project niet te lang rusten op de schouders van initiatiefnemers of een groep enthousiastelingen. Je ziet vaak dat zij aan de opzet en coördinatie een (onbetaalde) fulltime baan hebben. Met als risico dat het op een keer te zwaar wordt en het project omvalt.

Het is een risico dat vrijwilligers zich een speeltuin of buurthuis volledig toe-eigenen, waardoor ze anderen onbedoeld uitsluiten.

- UVA - Kunnen we dat niet aan vrijwilligers over laten? -

Gedeelde verantwoordelijkheid
Een tussenweg – die we in de toekomst nog veel meer gaan zien – is het delen van verantwoordelijkheid. Het ideaal van de participatiesamenleving en toepasbaar in zowel zorg als welzijn; professionele zorg in combinatie met ondersteuning vanuit het eigen sociale netwerk. Ofwel; formele en informele zorg. Een kans om de zorg persoonlijker, betaalbaarder en beter op maat te maken.
Een mooie samenwerking, maar wel één die vraagt om heel heldere afspraken, want onduidelijkheid en teleurstelling liggen op de loer! Maak dus altijd vooraf afspraken over de taakverdeling en zorg dat iedereen met elkaar in contact blijft. Tussentijdse evaluatiegesprekken met cliënten zonder mantelzorgers erbij? Dat is dus not done in 2016!

 

Professionele verantwoordelijkheid
De grens van vrijwilligerswerk en de absolute verantwoordelijkheid van professionals ligt in de zorg. Medische handelingen zijn altijd voorbehouden aan professionals. Maar, vrijwilligers kunnen wel een schepje bovenop de kwaliteit van die zorg doen! Die bestaat namelijk uit meer dan sec de medische handelingen. Ze ontvangen patiënten en familie, maken ze wegwijs, nemen patiënten mee naar buiten, brengen boeken, spelen een spelletje enz. Kortom; ze maken het verblijf aangenamer. Ze werken binnen een heel duidelijk kader wat maakt dat ze relatief weinig vrijheid hebben om het werk naar eigen idee in te vullen. Zorg er dus écht voor dat ze zoveel mogelijk tijd daadwerkelijk met patiënten bezig zijn, zodat ze daar hun eigen draai aan kunnen geven en genoeg voldoening uit het werk halen.

Lees meer over deze drie vormen van samenwerken in het onderzoeksrapport: Kunnen we dat niet aan vrijwilligers overlaten?”